Surf Wiki
Save to docs
general/belarusian-language

From Surf Wiki (app.surf) — the open knowledge base

Taraškievica

Variant of Belarusian orthography

Variant of Belarusian orthography

Taraškievica (, ) or Belarusian Classical Orthography () is a variant of orthography of the Belarusian language, based on the literary norm of the modern Belarusian language, the first normalization of which was made by Branislaŭ Taraškievič in 1918, and was in official use in Belarus until the Belarusian orthography reform of 1933. Since 1933, Taraškievica has been used informally in Belarus and by the Belarusian diaspora abroad. In a more common sense Taraškievica is sometimes considered to be a linguistic norm.

The name Taraškievica (Tarashkyevitsa) is intended to emphasize the similarity of the orthography to the work of Branislaŭ Taraškievič and may have appeared before World War II.

Around 1994, an alias, Classical Orthography, was introduced by Vincuk Viačorka, the promoter and author of the modern codification of the Taraškievica.

In 2005, with the publishing of the Belarusian Classical Orthography, the modern normalization of Taraškievica was made. In 2007 the Internet Assigned Numbers Authority assigned Taraškievica its own variant subtag "tarask" (full language tag of Belarusian in the Classical orthography is "be-tarask").

History

Branislaŭ Taraškievič

In 1918, prior to Belarus declaring independence, a desire for standardising the writing of Belarusian appeared. Several leading linguists made proposals:

  • "Biełaruskaja hramatyka dla škoł" by Branislaŭ Taraškievič—the first edition used Łacinka (the Latin alphabet), and a Cyrillic variant soon followed
  • "Hramatyka biełaruskaj mowy" by Balaslaŭ Pačopka
  • "Biełaruski prawapis" by Anton Luckievič and Jan Stankievič
  • "Prosty sposab stаcca u karotkim časie hrаmatnym" by Rudolf Abicht and Jan Stankievič

Eventually, Taraškievič's proposal was considered preferable. This was for a number of reasons: Taraškievič's orthography was the most well-grounded; it covered the majority of orthographic collisions; it built upon the previous Belarusian orthography; exercises for teaching purposes were included; and it was sponsored by Belarusian political leaders of the time.

The work of Taraškievič provided the definitive model for the main features of Belarusian. All later proposals and reforms of the Belarusian language have been based on his codification.

Reform proposals and Belarusian orthography reform of 1933

In 1926 in Minsk an international conference on the reform of the Belarusian orthography was held, where some orthography issues were discussed. In 1927 a Linguistic Committee was formed which consisted of the Belarusian academicians and linguists, which worked on the problems of the Belarusian language and mainly developed the orthography norm by Taraškievič. In 1929 with the end of Belarusification the work of the committee was stopped. Despite this the results of its work was published in 1930.

In 1930 a group of scientists from the Belarusian Linguistic Institute started working on another proposal of Belarusian orthography reform. The authors of the proposal declared rejection of the ideas of "national democracy", which were, according to their beliefs, the base of the work by Linguistic Committee in 1927–1929. As a result, the group in 1933 proposed a deep revision of the Belarusian language, but kept the ideas of Taraškievič for loanwords in Belarusian and almost entirely reproduced the results of 1930 proposal.

Despite this, the proposal was rejected by the USSR authorities because of too low loyalty of approaching of the Belarusian language to Russian. On 5 May 1933 Central Committee of the Communist Party of the BSSR formed a special Political Committee for revision of the Russian-Belarusian dictionary and new orthography rules of the Belarusian language. The Committee primarily consisted of politicians, and no linguist was included in it.

On 21 July 1933 a decree of the Bureau of the Central Committee of the Communist Party of the BSSR was published which stated the end of the work on the Belarusian language reform. On 27 August 1933 the proposal was approved by the decree of the Belarusian Central Committee of the Communist Party without any public discussion.

The Belarusian orthography reform of 1933 adopted all the changes of the Academical 1933 proposal which approached the Belarusian language to Russian. The reform introduced both phonetic and morphological changes, as well as vocabulary of Belarusian, where the words with no direct equivalents in the Russian language were excluded and some Russian words introduced. After the reform the manuscripts of the ready academic Belarusian dictionaries were destroyed.

As a result of Belarusian orthography reform of 1933 more than 30 phonetic and morphological features of the Russian language were introduced in Belarusian.

After 1933

The legitimacy of the reform of grammar in 1933 was never adopted by certain political groups in West Belarus, unlike, e.g., the Communist Party of Western Belorussia (KPZB), neither by the emigrants, who left Belarus after 1944. This rejection was made an issue of ideology, and presented as anti-Russification. One of the most vocal critics was Jan Stankievič, beginning with his 1936 publication.

However, rejecting all post-1933 official developments, the community was left with all the problems of the pre-1933 grammar virtually unaddressed and effectively with no unified grammar to use.

After the 1930s Taraškievica was primarily used by the Belarusian diaspora abroad. The only wide-scale use of the pre-1933 grammar on the territory of Belarus after the 1930s took place during the German occupation of Belarus in 1941–1944.

1980s and later

During the perestroika period of the late 1980s, the movement for the return of Taraškievica in Belarus was initiated. At the beginning of the 1990s Taraškievica was used in Belarus along with the so-called “Narkamaŭka,” the official variant of Belarusian. On 14 June 1992 a conference of journalists and publishers who used the Classical orthography was held in Vilnius.

To solve the problem of standardization the Orthography Improvement Committee () was created. The Committee worked in 1991–1992 and in 1993 published its proposals for orthographic changes.

In 2005 to standardize Taraškievica a working group of four people (consisting of Juraś Bušlakoŭ, Vincuk Viačorka, Źmicier Sańko and Zmicier Saŭka) work proposed codification of Taraškievica called Belarusian Classical Orthography as a result of intensive discussions and several years. This proposal was adopted by major Taraškievica-using media, including the newspaper Nasha Niva, Belarusian ARCHE magazine, the Belarusian editions of Radio Free Europe and Radio Polonia. As well, this variant of orthography became preferable for use in the Belarusian Wikipedia in Taraškievica orthography (:be-tarask:)

On 27 April 2007 the Internet Assigned Numbers Authority assigned variant subtag "tarask" to Taraškievica. The full language tag of Belarusian in the Classical orthography is "be-tarask". As a language code of the Belarusian Wikipedia in Taraškievica orthography it was adopted, however, in September 2015, over 8 years after IANA decision. Previously (since March 2007 split-off of orthographical versions of Belarusian Wikipedia), "be-x-old" code was used.

Differences between Taraškievica and the official orthography

Phonetics and spelling

Morphology

Usage of ending -у for 1st declension single nouns in prepositional case is allowed.
Examples: у цені – у ценю, у Фаўстусе – у Фаўстусу

According to E. Potekhina, general changes in the declension system of nouns are possible to Taraškievica, i.e. active reducing of grammar interchanges and their accurate definition as continuation of the unification process of declension types by gender signs. Besides this, single cases of paradigm change for single lexemes occur. Potekhina notes, that the reason for this is the reorientation of literary language norms from the middle dialects of the Belarusian language to the West-Belarusian, that are less influenced by the Russian language, i.e. "to a greater extent Belarusian". Per Potekhina, the factor or language contacts in the borderlands is not taken into account for this process.

[[Syntax]]

The differences mainly affect government of prepositions.

Variant (па + dative or prepositional case).
Examples: па футболу – па футболе, па вызваленню – па вызваленніUniform (па + prepositional case).
Examples: па футболе, па вызваленьні

[[Lexicology]]

The differences in lexicology are an evaluation of particular lexical items that are used in special cases; in general case these differences depend on the vocabulary chosen to be used by a speaker. Choice of the orthography does not play a considerable part for this, and the differences shown below might be used by the speakers in the wide sense independently of the chosen orthography.

Per S. Stankievič, an introduction in the Belarusian language of words with Belarusian roots but structured as in the Russian language is taking place; besides this, meanings of the Belarusian words are changed into meanings of respective Russian words having the same pronunciation but a different meaning.
Examples: скасаваць → адмяніць, скласці → саставіць, рабунак → грабеж, вайсковы → воінскіAccording to E. Potekhina, some items of Belarusian origin are being substituted.
Examples: адбывацца → тачыцца, умова → варунак, намаганьні → высілкі, іменна → менавіта

References

References

  1. Arnold McMillin, Feminization of the Belarusian language // The Journal of Belarusian Studies 2013 (Volume 7, Number 1), pp. 120–122
  2. Iryna Lašuk and Aksana Šeliest, The symbolic and communicative dimensions of the linguistic practices of the Belarusian Poles // Belarusian political science review #1 (2011), pp. 142–168, {{ISSN. 2029-8684
  3. Hanna Vasilevich, Belarusian Language: Current State and Perspectives // The Annual of Language & Politics and Politics of Identity, Vol. VI./2012
  4. [[:be-tarask:Генадзь Цыхун. Cychun H.]] Weißrussisch [http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Weiszrussisch.pdf] {{Webarchive. link. (11 October 2017 // Lexikon der Sprachen des europäischen Ostens / hrsg. von Miloš Okuka. Unter Mitw. von Gerald Krenn, 2002. — 1031 S. — {{ISBN). 3-85129-510-2
  5. "Медиа-Право".
  6. А. Ю. Мусорин (кандидат филологических наук). [http://www.philology.ru/linguistics3/musorin-08.htm Вариативность названий стран в современном белорусском языке] // Иностранные языки в научном и учебно-методическом аспектах. — Вып. 7. — Новосибирск, 2008. — С. 31—35
  7. Ніна Баршчэўская (доктар філялягічных навук). Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы. — Варшава: Катэдра Беларускай Філялёгіі Факультэт Прыкладной Лінгвістыкі і Ўсходнеславянскіх Філялёгіяў Варшаўскі Ўніверсітэт, 2004. С. 197
  8. Пётра Садоўскі (кандыдат філалагічных навук). Інавацыі 90-х гадоў у мове беларускіх недзяржаўных выданняў // Беларуская мова: шляхі развіцця, кантакты, перспектывы. Матэрыялы ІІІ Міжнароднага кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый». Мн.: Беларускі Кнігазбор, 2001. {{ISBN. 985-6638-33-X. С. 224
  9. Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка, Зьміцер Санько, Зьміцер Саўка. Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя. Вільня—Менск, 2005. — 160 с.
  10. Гісторыя Беларусі. Вучэбн. дапаможнік / В.І. Галубовіч, З. В. Шыбека, Д. М. Чаркасаў і інш.; Пад рэд. В.І. Галубовіча і Ю. М. Бохана. — Мн.: Экаперспектыва, 2005. — 584 с. {{ISBN. 985-469-120-9. С. 400
  11. "Archived copy".
  12. Віктар Гаўрыш. Рэформы правапісу не будзе. Вяртання да тарашкевіцы таксама // Беларуская думка, общественно-политический и научно-популярный журнал Администрации Президента Республики Беларусь. № 11, ноябрь 2007
  13. (June 2018). link. (6 July 2011 // Лекцыі, Беларускі калегіюм.)
  14. 985-6638-34-8 °C. 26 [https://web.archive.org/web/20091008154057/http://www.lingvo.minsk.by/mab/@book/BOOKS/Albaruthenica/AB_20/AB_20.pdf]
  15. Международная конференция «Судьбы языков: Вопросы внешней и внутренней истории» // Вестник ПСТГУ III: Филология 2007. Вып. 1 (7). С. 220
  16. "Зьміцер Саўка. Мазаічная артаграфія // Часопіс "Arche"".
  17. [https://archive.today/20121208171649/http://www.belta.by/ru/news/society?id=239265 Законопроект о белорусской орфографии сохраняет принцип преемственности с существующими правилами — А.Лукашанец] // [[БЕЛТА]], 28 June 2008
  18. Оксана Мытько. [http://7days.belta.by/7days.nsf/last/6D3F5978727AB2FE42256A35002D9327?OpenDocument «Сьнег» не пойдет, но белорусское правописание ждут перемены] {{Webarchive. link. (6 July 2011 // «7 дней» № 16 от 20 April 2002)
  19. Беларуская мова. Лінгвістычны кампендыум. Мн., 2003.
  20. Сяргей Шупа.[http://arche.bymedia.net/7-2000/t700.html Тарашкевіца] {{Webarchive. link. (10 August 2010 ў Слоўніку Свабоды // Arche № 7 (12) — 2000)
  21. [http://mab.org.by/materials/publ/klimau_standards.php Клімаў І. Два стандарты беларускай літаратурнай мовы [2004] {{Webarchive. link. (3 March 2007 // Мова і соцыум. (TERRA ALBA. Том III). Магілёў, ГА МТ «Брама».)
  22. Cf. [Клімаў 2004]. For instance see [[Vincuk Viačorka]]'s article in ''Spadčyna'' magazine, 1994.
  23. "IANA registry of language subtags".
  24. Adam Varlyha [Язэп Гладкі]. Praktyčnyja nazirańni nad našaj žyvoj movaj. New York, 1966. S. 26
  25. І. І. Крамко, А. К. Юрэвіч, А. І. Яновіч. Гісторыя беларускай літаратурнай мовы. Т. 2. Мінск, 1968. С. 162–163
  26. [[Ігар Клімаў. Клімаў І.]] [http://mab.org.by/materials/publ/klimau_standards.php Два стандарты беларускай літаратурнай мовы. — 2004] {{Webarchive. link. (3 March 2007 // Мова і соцыум. (TERRA ALBA. Том III). Магілёў, ГА МТ «Брама».)
  27. Зьміцер Саўка. [http://arche.by/by/9/30/338/ Мэханіка зьнявечаньня] {{Webarchive. link. (15 September 2009 // Часопіс «[[Arche]]», [[10 кастрычніка]] 2009)
  28. Гісторыя беларускага мовазнаўства, 1918–1941: Хрэстаматыя для студэнтаў філалагічнага факультэта. Ч. 1–2. Мінск: БДУ, 2005–2008. Ч. 2. 2008. С. 156
  29. Гісторыя беларускага мовазнаўства, 1918–1941: Хрэстаматыя для студэнтаў філалагічнага факультэта. Ч. 1–2. Мінск: БДУ, 2005–2008. Ч. 2. 2008. С. 168
  30. Дзмітрый Шыманскі «Хто знішчыў беларускую мову?» // Дзедзiч, № 5 (24) (лістапад, 2003 г.)
  31. [http://knihi.com/pytanni/128.html 128. Як бальшавікі рэфармавалі беларускую мову?] {{Webarchive. link. (7 June 2008 // [[Іван Саверчанка]], [[Зьміцер Санько]]. 100 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі. — Менск: «Звязда», 1993; [http://kamunikat.org/knihi.html?pubid=5382 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі.] — Вільня: Наша Будучыня, 2002. {{oclc). 52244550
  32. Русыфікацыя беларускае мовы // [[Ніна Баршчэўская]]. Беларуская эміграцыя – абаронца роднае мовы. — Варшава: Катэдра Беларускай Філялёгіі Факультэт Прыкладной Лінгвістыкі і Ўсходнеславянскіх Філялёгіяў Варшаўскі Ўнівэрсытэт, 2004. С. 169
  33. E.g., per ''Jerzy Turonek, Belarusian book under German control (1939–1944) (in edition: Юры Туронак, Беларуская кніга пад нямецкім кантролем, Minsk, 2002)''.
  34. cf. the materials of Society for the Cleanliness of Belarusian language, [[Prague]], 1930s–1940s
  35. cf. the discussion between Jan Stankievič and Masiej Siadnioŭ in beg.1950s, the policy of Baćkaŭščyna printing house etc.
  36. "Pravapis.org - Belarusian language - New Orthography Rules (2005)".
  37. (3 October 2006). "Прадмова да спрошчанага правапісу 1933 г.".
  38. Гапоненка І. А. Лексічныя запазычанні ў беларускай мове пачатку XX ст. і асаблівасці іх фармальнай адаптацыі // Беларуская лінгвістыка. Вып. 49 / НАН Беларусі. Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа; Рэдкал.: І. А. Падлужны (адк. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская навука, 2000. — 95 с. {{ISBN. 985-08-0311-8 {{in lang. be
  39. Зьміцер Саўка. [http://arche.by/by/9/10/204/ Мазаічная артаграфія. З нагоды прыняцьця Правапіснага закону — 2008 (частка 1)] {{Webarchive. link. (30 November 2009 // «[[Arche]]» №11–12, 2009. С. 132–140 {{in lang). be
  40. Паводле матэрыялаў з: А. М. Булыка. Даўнія запазычанні беларускай мовы. Мінск, 1972; ён жа. Лексічныя запазычанні ў беларускай мове XVI‑XVIII стст. Мінск, 1980; Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Т. 1–24 (А-П). Мінск, 1982–2005; Канкарданс беларускай мовы XIX ст. У 11 т. Мінск, 1992. Захоўваецца ў Аддзеле агульнага й славянскага мовазнаўства Інстытуту мовазнаўства НАНБ. // Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка, Зьміцер Санько, Зьміцер Саўка. Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя. Вільня—Менск, 2005 {{in lang. be
  41. "A. Кiклевiч, A. Пацехiна. БЕЛАРУСКАЯ ЛIТАРАТУРНАЯ НОРМА: ДЫНАМIК I IНАВАЫI (ПА МАТЭРЫЯЛАХ СУЧАСНАГА БЕЛАРУСКАГА ДРУКУ) | Мовазнаўства".
  42. Русыфікацыя беларускае мовы // Ніна Баршчэўская. Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы. — Варшава: Катэдра Беларускай Філялёгіі Факультэт Прыкладной Лінгвістыкі і Ўсходнеславянскіх Філялёгіяў Варшаўскі Ўнівэрсытэт, 2004. С. 169 {{in lang. be
  43. Паводле матэрыялаў з: А. М. Булыка. Даўнія запазычанні беларускай мовы. Мінск, 1972; ён жа. Лексічныя запазычанні ў беларускай мове XVI‑XVIII стст. Мінск, 1980; Гістарычны слоўнік беларускай мовы. Т. 1–24 (А-П). Мінск, 1982–2005; Канкарданс беларускай мовы XIX ст. У 11 т. Мінск, 1992. Захоўваецца ў Аддзеле агульнага й славянскага мовазнаўства Інстытуту мовазнаўства НАНБ. // Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка, Зьміцер Санько, Зьміцер Саўка. Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя. Вільня—Менск, 2005.
  44. Мовазнаўчая праблематыка ў тэрміналогіі... С.134–136.
  45. Е. А. Потехина (Минск – Ольштын). Обучение белорусскому языку в условиях белорусско-белорусского двуязычия (проблемы обучения белорусскому языку как иностранному) // Исследование славянских языков и литератур в высшей школе: достижения и перспективы: Информационные материалы и тезисы докладов международной научной конференции / Под ред. В. П. Гудкова, А. Г. Машковой, С. С. Скорвида. — М.:[Филологический факультет МГУ им. М. В. Ломоносова], 2003. — 317 с. С.170–173.
  46. Мовазнаўчая праблематыка ў тэрміналогіі... С.137–139.
  47. Клімаў І. [http://mab.org.by/materials/publ/klimau_standards.php Два стандарты беларускай літаратурнай мовы. — 2004] {{Webarchive. link. (3 March 2007 // Мова і соцыум. (TERRA ALBA. Том III). Магілёў, ГА МТ «Брама» {{in lang). be
  48. Мовазнаўчая праблематыка ў тэрміналогіі... С.132–134.
  49. А.І. Жураўскі. Біблія. Факсімільнае ўзнаўленне Бібліі, выдадзенай Францыскам Скарынам у 1517–1519 гадах: у 3 тамах // Графіка-арфаграфічныя асаблівасці тэкстаў «Бібліі» Ф. Скарыны. Мінск. — Беларуская Энцыклапедыя, 1990 г. {{in lang. be
  50. Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка, Зьміцер Санько, Зьміцер Саўка. Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя. Вільня—Менск, 2005. — 160 с.
  51. Станкевіч, Станіслаў. (1994). "Русіфікацыя беларускае мовы ў БССР і супраціў русіфікацыйнаму працэсу / Прадмова В. Вячоркі". Навука і тэхніка.
  52. [http://www.pravapis.org/art_future_tense.asp Будучы час (Futur Imperfect) у беларускай мове] // Pravapis.org
  53. In this case, both lexical items are borrowed from {{langx. de. nämlich.
Info: Wikipedia Source

This article was imported from Wikipedia and is available under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 License. Content has been adapted to SurfDoc format. Original contributors can be found on the article history page.

belarusian-language belarusian-orthography
Want to explore this topic further?

Ask Mako anything about Taraškievica — get instant answers, deeper analysis, and related topics.

Research with Mako

Free with your Surf account

Content sourced from Wikipedia, available under CC BY-SA 4.0.

This content may have been generated or modified by AI. CloudSurf Software LLC is not responsible for the accuracy, completeness, or reliability of AI-generated content. Always verify important information from primary sources.

Report